Stijgende zorgkosten en de roep om toekomstbestendige zorg: hoe nu verder?

Op 18 november 2019 publiceerde het CPB de MLT-zorg[1] 2022-2025, die een raming biedt voor de jaren volgend op het komende regeerakkoord. Deze MLT-zorg staat niet op zichzelf, maar is ook input voor de MLT 2022-2025 die de gehele economie beziet. Het scenario dat in de MLT wordt geschetst staat bekend als het ‘basispad’, en dient als uitgangspunt voor het komende regeerakkoord.

Middels verkiezingsprogramma’s en later het regeerakkoord geven politieke partijen aan waar en hoe zij in hun beleid afwijken van dit basispad dan wel hoe ze deze volgen. De MLT is dan ook één van de bouwstenen voor (het nadenken over) het toekomstig beleid: behoorlijk belangrijk dus. En de MLT 2022-2025 lijkt op het eerste gezicht vooral reden tot zorg te geven.

Wat is de teneur in de MLT 2022-2025?

De Volkskrant concludeert dat Nederland met ingang van 2022 ‘een periode van grauwe economische middelmaat’ wacht ‘waarin de net verworven loonstijging onder werkenden weer verdampt door stijgende levenskosten’.[2]  Vanaf 2022 moet de overheid zich weer in de schulden gaan steken. Het grote zorgenkindje? De zorg. Het is inmiddels een bekend verhaal, de zorgrekening die maar verder blijft oplopen en in 2025 voor het eerst de magische, maar in deze context zorgwekkende grens van 100 miljard aantikt. Wanneer daar de enorme hoeveelheid extra werkkrachten, die tegen die tijd nodig zijn in de zorg, bij op worden geteld lijken de vooruitzichten inderdaad niet bepaald rooskleurig.

Factoren in deze zorgwekkende kostenstijgingen zijn onder meer toegenomen welvaart, stijgende lonen, dure medicijnen maar vooral toch die vermaledijde vergrijzing. De demografische wijzigingen in onze bevolking gekoppeld aan vooruitgang in de gezondheidszorg (kort gezegd: we leven langer, maar worden ook langer behandeld) stuwen de zorgkosten op tot ongekende niveaus. Wat nu te doen?

2020: van advies tot rapport tot commissie

2020 belooft een interessant jaar te worden. Het kabinet heeft toegezegd vóór de zomer van 2020 met voorstellen te komen om de zorg in de toekomst betaalbaar en organiseerbaar te houden. Daarbij wordt gestreefd het hoge niveau van de zorg in Nederland te behouden, maar ook onderkend dat ‘het kunnen blijven organiseren van die zorg daarmee één van de belangrijkste uitdagingen voor de komende jaren is’.[3] In zijn brief van 10 mei 2019[4] geeft minister De Jonge aan dat de zorguitgaven nu al circa een kwart van de overheidsuitgaven behelzen. In 2040 is dat bedrag bijna tweemaal zo hoog, verwacht het RIVM. De gedachte dat een dergelijke groei van kosten niet organiseerbaar is ligt voor de hand, en zo concludeert dus ook de minister. Het is zodoende wachten op verdere ontwikkelingen vanuit Den Haag, maar dat de zorgen ondertussen niet minder worden bleek onlangs weer toen vanuit ActiZ werd uitgesproken dat er ‘een brede maatschappelijke discussie nodig is over welke pijnlijke maatregelen acceptabel zijn om de ouderenzorg uitvoerbaar te houden’.[5]

De recentelijk gepubliceerde Werkagenda 2020-2024 van de Raad voor Volksgezondheid & Samenleving (RVS) biedt verdere verwachtingen voor inhoudelijke bevindingen inzake de houdbaarheid van de zorg in de toekomst, die bovendien ook vanuit juridisch perspectief interessant zijn om te volgen. De RVS wil graag focussen op vragen ‘die verder reiken dan de hectiek van alledag in Den Haag.’ De knelpunten van het zorgstelsel, waarbij (onvermijdelijk) ook aandacht is voor de (verhoudingen tussen de) verschillende wettelijke kaders waarop de zorg is gestoeld, zullen de komende jaren onder een vergrootglas liggen bij de RVS. ‘Wat zijn de aannames onder de huidige wetten en hoe kan een vernieuwde verhouding tussen overheid, markt, maatschappelijk initiatief en burger er in deze sectoren uitzien?’[6]

Ten slotte lopen er al een aantal trajecten ter voorbereiding op de volgende kabinetsperiode: De Sociaal-Economische Raad (SER) voert een verkenning uit naar de gevolgen van de stijgende zorgkosten, de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) gaat adviseren over het op de lange termijn beheersen van zorgkosten en de Commissie Toekomst zorg thuiswonende ouderen adviseert over de organisatie en betaalbaarheid van de zorg thuis. Daarnaast heeft het kabinet reeds het traject ‘Zorgkeuzes in Kaart 2020’ ingezet en is een ambtelijke werkgroep in het kader van ‘brede maatschappelijke heroverwegingen’ bezig met vraagstukken rondom een toekomstbestendig zorgstelsel waarvan de rapportage in februari verwacht wordt. Het rapport zal aan de Tweede Kamer worden aangeboden.

Duizelt het u ook al? Genoeg om te volgen in ieder geval.

Mocht u geïnteresseerd zijn in de discussie rond toekomstbestendige zorg in Nederland en hoe zich dit verhoudt tot uw organisatie kunt u vrijblijvend contact met ons opnemen.

Mr. Christian Pouwels en Mr. Daniëlle Kikken

 

[1] MLT = Middellangetermijnverkenning

[2] De Volkskrant 18 november 2019: ‘CPB: Jaren van economische middelmaat voor de boeg’

[3] https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2019/09/17/kabinet-investeert-in-toekomstbestendige-zorg

[4] Kamerbrief 10 mei 2019: ‘Betaalbaarheid van de zorg’

[5] De Volkskrant 29 januari 2020: ‘Pijnlijke maatregelen nodig om ouderenzorg uitvoerbaar te houden’

[6] Raad voor Volksgezondheid & Samenleving: Werkagenda 2020-2024 p. 43

Van Regels naar Mensen

Dit team van creatieve aanpakkers en bevlogen professionals pakt vraagstukken bij de kern beet.

Maak kennis met BOUF
Contact