Nieuwsbrief Arbeidsmarkt: Werken in de zorg, een wonderlijke wereld!

 

 

 

Inleiding

Welkom bij de laatste BOUF-nieuwsbrief van 2020!

Versterkt door de gevolgen van Covid-19 zijn in 2020 de kwetsbaarheden van het Nederlandse zorgstelsel blootgelegd. Het piepte en kraakte in ziekenhuizen en op IC’s, er werd en wordt het maximale gevraagd van veel zorgverleners. Om deze reden is al vaak de vraag opgeworpen: wat kunnen we leren van deze crisis? Een veel genoemde les betreft de (her)waardering van zorgverleners en het werk dat zij verrichten.

Vaak en veel is in de afgelopen maanden dus gesproken over het thema ‘werken in de zorg’. Het ging onder meer over waardering (‘applaus voor de zorg’), over salarissen, over het tekort aan personeel, over werkplezier en over verantwoordelijkheden. In deze nieuwsbrief staat daarom het thema ‘werken in de zorg’ centraal. BOUF Legal focust zich op een multidimensionale aanpak van vraagstukken, vooral wanneer deze complex en divers zijn. Vanuit verschillende invalshoeken zullen wij daarom in deze nieuwbrief het thema aanvliegen. Wij schetsen u onder meer het actuele politieke en maatschappelijke debat omtrent de positie van zorgpersoneel binnen de organisatie. Ook belichten we het belang van wet- en regelgeving: verantwoordelijkheden krijgen is immers een vorm van waardering. Hoe kunt u binnen uw organisatie werkprocessen inrichten en zo zorgverleners in staat stellen om zo goed mogelijk hun werk te doen?

In 2021 gaan wij door met deze nieuwsbrief op de manier die u van ons gewend bent en zetten wij voor u relevante ontwikkelingen vanuit een thematische aanpak op een rij.

Namens het hele team wensen wij u alvast warme feestdagen en een gelukkig 2021 toe!
Let there be light!
BOUF Legal


LOBBY

Algemeen Overleg (AO) ‘Arbeidsmarktbeleid in de zorg’
Algemene Overleggen over het arbeidsmarktbeleid in de zorg in de Tweede Kamer zijn een terugkerend fenomeen, de meest recente vond plaats op 12 november jl. Volgens diverse Kamerleden gaat het over “misschien wel het moeilijkste vraagstuk in de zorg: hoe trekken we genoeg mensen aan en hoe behouden we mensen in de zorg?” (Sazias, 50PLUS). Door vrijwel alle aanwezige leden van de Vaste Kamercommissie werd Covid-19 benoemd als urgente reden voor actie: te veel mensen verlaten de zorg en te weinig mensen willen werken in de zorg. GroenLinks en VVD kondigden aan een wetsvoorstel voor te bereiden om de invloed van zorgverleners op het primaire proces van zorgverlening en het zorginhoudelijke beleid van zorginstellingen te borgen.

Veel aandacht ging ook uit naar de werking van de Wet BIG en de bescherming van beroepstitels. CDA-Kamerlid Van den Berg stelde bijvoorbeeld dat het gebrek aan gevoelens van waardering onder zorgverleners deels te maken heeft met het ontbreken van titelbescherming. Tijdens het AO zijn veel beroepen en beroepsgroepen aan bod gekomen, onder andere: doktersassistenten, apothekersassistenten, EMDR-therapeuten, huidtherapeuten en anesthesiemedewerkers. Dit is een trend. In de afgelopen jaren hebben heel veel beroepsgroepen een aanvraag voor opname in de Wet BIG gedaan. Een (grondige) herziening van Wet BIG lijkt daarom onvermijdelijk, zoals tijdens het AO ook onderschreven door Van Ark, minister van Medische Zorg en Sport. De belangrijkste vraag die bij de herziening ondervangen zal moeten worden: in hoeverre is opname in de Wet BIG een vorm van waardering en erkenning voor beroepsgroepen in de zorg?

OPINIE – Arbeidstekorten in de zorg: Wie lost het op?
In 2019 werkten er 1,4 miljoen mensen in de sector zorg & welzijn. De verwachting is dat dit de komende twee decennia nog eens met 700.000 mensen zal toenemen. Ondertussen stijgt de vacaturegraad en zitten werkgevers langer met onvervulde vacatures. De ervaren mate van algemene werkbeleving en zelfstandigheid van zorgpersoneel is relatief laag. De werkdruk daarin tegen is problematisch hoog. Het uitstroom percentage van de sector neemt als gevolg al jaren toe.

Aan oplossingen geen gebrek
Tijdens, en in aanloop naar, het hoogtepunt van het politieke jaar – de derde week van september – deden meerdere betrokken partijen een pleidooi voor verbetering van deze problematische situatie. De Chief Nursing Officer deed een oproep aan de bewindspersonen bij VWS voor een investeringsagenda waarin meer zeggenschap voor verpleegkundigen en verzorgenden is opgenomen. De Federatie Medisch Specialisten sprak in haar agenda rechtstreeks tot de politiek waarin het vraagt om meer vertrouwen op de intrinsieke motivatie van zorgprofessionals bij de ontwikkeling van zorgbeleid. Ook minister Van Ark droeg een oplossing aan tijdens haar lezing bij het Ontbijt van Medisch Contact op de eerste dag van de Algemene Politieke Beschouwingen. De minister gaf aan dat het kabinet met de zorgbonussen en een breed pakket ter bevordering van doorontwikkeling al gewicht in de schaal legt. Waarna ze vervolgde met een oproep aan, onder andere, de medisch specialisten om mensen meer zeggenschap te geven over hun eigen werk binnen de organisatie. Linkse partijen voerden politiek de druk op en eisten een structurele loonsverhoging voor het zorgpersoneel.

Vooruitschuiven
De uiteindelijke politieke opvolging van deze openlijke gedachtewisselingen was onbevredigend. Het kabinet heeft de SER gevraagd een onafhankelijke commissie in te stellen om zich ‘te buigen over knelpunten en oplossingsrichtingen op het terrein van werkplezier en waardering van zorgprofessionals’. Met alle aangedragen oplossingen van de betrokken partijen en het 169 pagina’s tellende rapport van diezelfde SER afgelopen zomer over zorg voor de toekomst – waarin een apart hoofdstuk is opgenomen over de problemen op de arbeidsmarkt – vraag je je toch af of de prioriteit ligt bij het verkrijgen van ‘nieuwe’ inzichten. De diagnose is al gesteld, de behandelingsmogelijkheden lijken bekend, het wachten is op de behandelaar. De onafhankelijke SER commissie brengt voor  1 april 2021 haar advies uit. Het volgende kabinet mag ‘doktertje’ spelen.


LEGAL

Ken uw datastromen

Informatiebehoefte in de zorg
Vraagstukken in de zorg brengen met zich mee dat al snel de behoefte/wens ontstaat uitgebreide informatie (data) over het desbetreffende onderwerp te verkrijgen. Met als doel aard en omvang van het vraagstuk beter in kaart te brengen, te bepalen of er een maatschappelijke urgentie speelt of, zoals bij het arbeidsmarktvraagstuk, inzicht te verkrijgen in iemands loopbaan. Data zijn de bron waaraan nieuwe (overheids-)maatregelen ontspruiten.

Pak pen en papier
Een dataonderzoek start vaak met een uitvraag in de samenleving zelf; bij individuen. In de zorg kan men dan denken aan het uitzetten van digitale enquêtes bij hulpverleners, andere zorgmedewerkers, patiënten en cliënten. Het is natuurlijk afhankelijk van de vraag, maar al snel zal sprake zijn van een persoonsgegeven (naam, leeftijd) en wellicht een bijzonder persoonsgegeven (gezondheid, etnische afkomst), waar om verzocht wordt.

Nagenoeg iedereen is zich tegenwoordig bewust van het belang van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) en haar impact op het inrichten en uitvoeren van dataverkeer. Een zorgvuldige omgang met persoonsgegevens staat voorop. Zo ook bij digitale onderzoeks- en enquêteomgevingen.

Het is derhalve van belang voorafgaand aan elke gegevensuitvraag de relevante datastromen in kaart te brengen: wie is op enig moment betrokken, wat is het doel van de gegevensuitwisseling, wie krijgt inzage in de gegevens etc.? Pak pen en papier en teken deze datastromen! De zaken die op het gebied van gegevensbescherming geregeld moeten worden verschijnen op deze wijze helder in beeld. Denk aan het opstellen van een toestemmingsformulier en verwerkersovereenkomst of het treffen van extra beveiligingsmaatregelen.

Contractuele afspraken
De praktijk laat zien dat bij een data-uitvraag diverse organisaties betrokken zijn; van de opdrachtgever tot de bouwer van de digitale omgeving tot degene die de gegevens analyseert. Ook hier komt het uittekenen van datastromen van pas. Het laat zien welke verdere afspraken tussen partijen gemaakt moeten worden zoals het doel van de samenwerking, IE-rechten, aansprakelijkheid, verzekeringen en looptijd. Leg deze afspraken vast in een samenwerkingsovereenkomst.

Voor meer informatie over dataverkeer en samenwerkingsovereenkomsten neem vrijblijvend contact op met mr. Danielle Kikken (06-16 17 57 89).

Betrek HR bij implementatie wetgeving in zorgorganisaties
Bij de inwerkingtreding van de Wet zorg en dwang (Wzd) eerder dit jaar denkt men misschien niet direct aan het thema werkplezier of functiewaardering. De Wzd gaat immers over de rechten van mensen met een verstandelijke beperking of met een psychogeriatrische aandoening bij onvrijwillige zorg of onvrijwillige opname.

Toch heeft de wet effect op de werkvloer en daarmee op het werkplezier van medewerkers. De Wzd heeft nieuwe functies in de zorg geïntroduceerd zoals de zorgverantwoordelijke en de Wzd-functionaris. Daarvoor kunnen nieuwe medewerkers worden geworven, maar veelal zullen reeds in de zorgorganisaties werkzame personen deze nieuwe rol op zich hebben genomen. Men zal daarin geschoold en begeleid moeten worden. Daarnaast brengt de Wzd een uitvoerige overlegstructuur met zich mee. Het betreft een structuur die stapsgewijs doorlopen moet worden om te bepalen of bij een cliënt sprake mag zijn van onvrijwillige zorg (het zogenaamde Wzd-stappenplan). Dit betekent dat bestaande werkprocessen herzien moeten worden.

Concluderend: het is aan te raden, mocht dit niet al het geval zijn, HR-medewerkers te betrekken bij de implementatie van zorgspecifieke wetgeving in de zorgorganisatie om de transitie voor alle betrokkenen zo soepel mogelijk te laten verlopen.

Voor meer informatie neem vrijblijvend contact op met mr. Danielle Kikken
(06-16 17 57 89).


 

Kunstzinnige noot

                           
‘Bal Tabarin’, 1907, Jan Sluijters, Stedelijk Museum, Amsterdam

Het team van BOUF Legal wenst u een fijne decembermaand toe (in een klein select gezelschap weliswaar). Met veel licht en optimisme richting het nieuwe jaar. Daarom de keuze voor dit schilderij waar de nadruk ligt op het weergeven van licht, lichteffecten en lichtstraling: het luminisme.
(D. Kikken)

Van Regels naar Mensen

Dit team van creatieve aanpakkers en bevlogen professionals pakt vraagstukken bij de kern beet.

Maak kennis met BOUF
Contact