BLOG: AI, ook gemist tijdens AO gegevensuitwisseling in de zorg?

Op 9 oktober jl. debatteerde de vaste Kamercommissie VWS met minister Bruins over het belang van digitale uitwisseling van medische gegevens. De kern is helder. Het is in het belang van zowel patiënten als zorgprofessionals om digitaal, snel en efficiënt – relevante – medische gegevens uit te wisselen, uiteraard met inachtneming van de relevante privacywetgeving. De aloude vraag luidt echter: hoe doe je dat?

In een dergelijk technisch debat ontkom je niet aan de gebruikelijke oneliners, zoals “[…]digitaal is het nieuwe normaal.” en “Hoe meer we gaan optuigen, hoe ingewikkelder het wordt […].” Maarten Hijink (SP) introduceerde echter een interessante met het oog op de toekomst: “[…] data volgt zorg.” Gelet op de mogelijkheden van technologie en kunstmatige intelligentie (AI) is er voldoende reden om hier eens bij stil te staan.

De eerste initiatieven voor een landelijk digitaal uitwisselingssysteem voor medische gegevens stammen uit een tijd waarin AI niet in beeld was als mogelijke oplossing. Inmiddels is dat anders. AI herbergt mogelijkheden én risico’s, zo betoogt de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (RVS).[1] Door AI ‘in te bouwen’ in technologie kan deze technologie de taken van professionals overnemen, ook in de zorg. Denk bijvoorbeeld aan systemen in de langdurige zorg die dementerende patiënten voorzien van structuur of een geheugensteuntje. Denk ook aan systemen die een diagnose stellen, aanvullend onderzoek aanvragen, uitvoeren en beoordelen, therapieën voorstellen en/of geneesmiddelen voorschrijven.[2]

AI, en dat is essentieel, is geen statisch instrument dat aan de bestaande zorgpraktijk ter beschikking staat. De integratie van AI in de zorgpraktijk is een dynamisch proces , waarbij opvattingen over onder meer de kwaliteit van zorg, beroepenregulering en de relatie tussen een zorgprofessional en patiënt zullen veranderen. In een brief naar de Tweede Kamer heeft minister Bruins al enkele acties benoemd om deze integratie van AI te begeleiden. Zo moet onder meer uitgezocht worden in hoeverre de regels uit de Wgbo en de Wkkgz van toepassing zijn indien AI-systemen zorg leveren zonder tussenkomst van een zorgprofessional. Gegeven de mogelijkheden en risico’s van AI is de oneliner van Hijink daarom actueel en legitiem: volgt data zorg of is het andersom?

Hoe bovenstaande vraag gaat worden beantwoord is afhankelijk van de manier waarop het debat gaat worden gevoerd. Digitale gegevensuitwisseling is onmisbaar voor de benodigde herziening van het zorgstelsel, daar is iedereen het over eens. Zou het echter niet verstandig zijn om in de discussie over digitale gegevensuitwisseling al rekening te houden met de (wellicht achterhaalde) toekomst? Concreet: door alvast na te denken over een digitale uitwisselingsinfrastructuur waarin AI is geïntegreerd. Denk bijvoorbeeld aan robots die gegevens kunnen genereren en delen met een zorgprofessional op afstand. Laten we daarbij overigens ook lessen trekken uit de slepende ontwikkeling van een nog te implementeren uitwisselingsinfrastructuur. AI is té kansrijk en tegelijkertijd té riskant om over te laten aan private partijen.[3] AI is echter ook onmisbaar voor optimale uitwisseling van medische gegevens in de toekomst en verdient een prominentere plek in het debat. Tijdens het Algemeen Overleg ‘Gegevensuitwisseling in de zorg’ is AI geheel niet aangestipt. Het Vervolg Algemeen Overleg is reeds aangekondigd. Tijd om het debat over een integrale visie op gegevensuitwisseling en een toekomstbestendig zorgstelsel aan te gaan!

drs. R.T. Meijer, mr. D.F.A. Kikken


[1] Waarde(n)volle zorgtechnologie, Een verkennend advies over de kansen en risico’s van kunstmatige intelligentie in de zorg. RVS, Den Haag, februari 2019.
[2] Idem, bladzijde 14
[3] Idem, bladzijde 31.

Van Regels naar Mensen

Dit team van creatieve aanpakkers en bevlogen professionals pakt vraagstukken bij de kern beet.

Maak kennis met BOUF
Contact