BOUF Nieuwsbrief: 20 mei 2020

COVID-19

Meer ruimte bieden voor maatwerk binnen algemene kaders

De Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (RVS) heeft op 3 mei het advies uitgebracht: ‘(Samen)leven is meer dan overleven’. In dit advies heeft de RVS zich gericht op de aspecten die gedurende coronacrisis onderbelicht zijn gebleven. Het betreft voornamelijk reeds bestaande problemen die door de crisis sterker zichtbaar zijn geworden. Het verbreden van onze huidige blik op de politiek en de beleidsmakers is noodzakelijk om de samenleving de komende tijd in goede banen uit deze crisis te leiden.

Tijdens de crisis is voornamelijk toegezien op de acute zorg; ervoor zorgdragen dat de IC-capaciteit niet overbelast zou worden. Hoe de individuele Nederlander zich gedroeg had invloed op het collectief, de gehele samenleving. Door de overheid werd het collectief boven het individu geplaatst en is centraal aangestuurd op een anderhalvemetersamenleving.  Gedurende een crisis is dit een goede aanpak, maar nu het langzamerhand minder acuut lijkt te worden zou een andere aanpak meer gewenst zijn. Op dit laatste zinspeelt de RVS in haar advies en roept de Raad op om ‘meer ruimte te bieden voor maatwerk binnen algemene kaders’.

De huidige (crisis)kaders betreffen sturing vanuit de overheid en zijn minder gericht op zelfsturing door cliënten en professionals. De RVS geeft aan de hand van 4 thema’s aanbevelingen om de blik te verbreden.
Lees hier verder.

Hebt u behoefte aan extra juridische duiding? Neemt u dan telefonisch contact op met onze senior legal counsel mr. Danielle Kikken via 06 – 16175789. 


Bent u benieuwd naar de vijf aandachtspunten die wij voor u op een rij hebben gezet? Klik hier om de volledige factsheet te downloaden.


Stakeholderslijst
Vanaf vandaag kunnen alle zorgaanbieders met een omzet onder de 10 miljoen euro per jaar hun aanvraag indienen voor de continuïteitsbijdrage-regeling van ZN. Wilt u weten of u in aanmerking komt voor deze regeling en hoe groot de eventuele vergoeding voor uw organisatie is? In onze stakeholderslijst vindt u een helder overzicht van alle maatregelen van ZN en andere relevante stakeholders in de zorg.

Hebt u behoefte aan verdere duiding van deze of andere maatregelen? Neemt u dan telefonisch contact op met onze political counsel drs. Ruben Meijer via 06 – 2941 8815. 

De lijst kunt u hier downloaden.


Voor als u het gemist hebt!

Back in Business| De Tweede Kamer gaat langzaamaan weer open. Vanaf deze week is het vragenuurtje weer terug en komt er meer ruimte voor ‘niet-coronadebatten’. Voor de vaste Kamercommissie van VWS was vorige week dinsdag 12 mei de eerste ‘reguliere’ procedurevergadering sinds de COVID-19 uitbraak. Hier zijn de belangrijke agendapunten voor de komende periode besproken.

Wet BIG| Er was er wederom aandacht voor de wet BIG. Op 28 april is minister van Rijn met een reactie gekomen op vragen uit het schriftelijk overleg over het advies “De B van Bekwaam. Een toekomstbestendige Wet BIG” van de RVS. Hierin geeft de minister verheldering over het te volgen traject. De bespreking van dit verslag staat geagendeerd voor het eerstkomende Algemeen Overleg Arbeidsmarkt.

Wachten op de beurt| Niet geheel volgens de gebruikelijke procedures heeft een meerderheid van de vaste Kamercommissie voor VWS besloten om het wetsvoorstel ‘wijziging van de Zorgverzekeringswet in verband met het bevorderen van zorgcontractering’ pas na de zomer te behandelen. Met de wetswijziging wil het kabinet een verlaagd hinderpaalcriterium wettelijk vastleggen waarmee het mogelijk de vrije artsenkeuze inperkt. Het wetsvoorstel is geoormerkt als spoedgevend, waarmee de minister het al voor de zomer wil behandelen in de Eerste en Tweede Kamer. Echter, omdat het voorstel nog niet is ingediend kan de commissie officieel nog geen besluit nemen.


Tweede Kamerverkiezingen
Op 17 maart 2021 zijn er weer Tweede Kamerverkiezingen. Politieke partijen zijn op dit moment druk bezig met het vormgeven van hun verkiezingsprogramma. Dit is het moment om als organisatie de belangen van uw achterban te positioneren zodat de voor u belangrijke thema’s maximaal worden geagendeerd in de vorming van een nieuw kabinet. De kunst is om de korte (crisis) termijn te verbinden aan de langere termijn. BOUF Legal ondersteunt u hierbij.

Behoefte om in contact te komen met de programmacommissies en uw belangen te positioneren? Neemt u dan contact op met political counsel drs. Ruben Meijer op 06-29418815.


Wetsvoorstel bevorderen contracteren

Op 25 oktober 2019 werd de voorbereiding van het Wetsvoorstel bevorderen contracteren aangekondigd middels Kamerbrief. Het Wetsvoorstel had wellicht ook ‘terugdringen niet-gecontracteerde zorg’ kunnen heten. Dat zit als volgt. In het regeerakkoord is afgesproken dat meer onderscheid tussen gecontracteerde en niet-gecontracteerde zorg van belang is, omdat de groei van niet-gecontracteerde zorg ongewenst zou zijn. In de hoofdlijnenakkoorden voor de wijkverpleging en de ggz is vervolgens afgesproken dat maatregelen moeten worden getroffen om de groei tegen te gaan. In eerste instantie betrof dit het verbeteren van het contracteerproces (vanuit de zorgverzekeraars) en het stimuleren van contractering, maar wanneer de resultaten daarvan niet afdoende zouden blijken, kon een wetgevingstraject niet worden uitgesloten.

Wijkverpleging
Laat ons de wijkverpleging als voorbeeld nemen. De groei van niet-gecontracteerde zorg in de wijkverpleging blijkt uit een rapportage van Vektis: het aandeel niet-gecontracteerde wijkverpleging is gestegen van 4,3% in 2016, naar 7,4% in 2017 en naar 9% in 2019. Waarom wordt deze groei van niet-gecontracteerde zorg (in de wijkverpleging) als ongewenst beschouwd? Volgens de rapportage ligt het aantal verleende uren zorg per cliënt in 2018 in de niet-gecontracteerde zorg 2,7 keer zo hoog als in de gecontracteerde zorg. Dat heeft natuurlijk zijn effect op de arbeidsmarkt: (mogelijke) ondoelmatige zorgverlening betekent ondoelmatig gebruik van arbeidscapaciteit, en dat is onwenselijk gezien de toenemende zorgvraag en de krapte op de arbeidsmarkt. Ten slotte zouden de kosten per cliënt per maand in de niet-gecontracteerde zorg ongeveer twee keer zo hoog zijn als bij de gecontracteerde zorg. Dat er (bij in ieder geval de wijkverpleging) een probleem speelt rond niet-gecontracteerde zorg, kan dus wel gesteld worden.

Wetsvoorstel
Minister de Jonge acht nu naast de focus op het verbeteren van het contracteerproces, ook een wetsvoorstel noodzakelijk. Het contracteerproces is volgens De Jonge al wel aanwijsbaar verbeterd, desalniettemin nam niet-gecontracteerde zorg nog steeds toe. Met het wetsvoorstel wordt beoogd (a) de mogelijkheid te creëren om (deel)sectoren aan te wijzen waarvoor de overheid de hoogte van de vergoeding voor niet-gecontracteerde zorg in nadere regelgeving vastlegt en (b) een nadere invulling te geven aan het hinderpaalcriterium.

Daarbij rijzen natuurlijk een aantal vragen, gezien de gevoelige snaar die het wetsvoorstel raakt. In veel deelsectoren in de zorg werkt een aanmerkelijk deel van de zorgaanbieders zonder contract bij de zorgverzekeraar, niet alleen in de wijkverpleging of de ggz. Een greep uit de vragen die bovenkomen.

Vragen die opkomen
Wanneer mag een deelsector worden aangewezen zodat de hoogte van niet-gecontracteerde zorg wettelijk wordt beperkt? Dat is een ingrijpende stap. Eerst zou er alles aan gedaan moeten zijn om het contracteren voor zorgaanbieders aantrekkelijk en toegankelijk te maken. Vervolgens zouden er scherpe en heldere criteria moeten komen zodat alleen deelsectoren aangewezen kunnen worden waar de niet-gecontracteerde zorg aantoonbaar, dat wil zeggen op basis van gedegen onderzoek, ondoelmatig is.

Dan zitten we nog met de hinderpaal. Wat wordt de hoogte van de vergoeding die wordt vastgelegd in de regelgeving? In het hinderpaal-arrest is destijds bepaald dat een vergoeding onder de 75% kwalificeert als een hinderpaal voor de verzekerde, en daarmee ingrijpt op het recht op vrije artsenkeuze. Is het redelijk om aan deze jarenlange jurisprudentie voorbij te gaan? Een zorg van de minister is dat sommige zorgaanbieders zonder contract het lage(re) tarief doelbewust ‘corrigeren’ via het volume. Dat kan verklaren waarom in de wijkverpleging 2,7 keer zoveel zorg wordt geleverd als in de gecontracteerde zorg, zonder dat daar schijnbaar een verklaring voor is op basis van cliëntkenmerken. Maar is dan de oplossing om wettelijk een nog lager tarief vast te stellen? Het zal in ieder geval de onderhandelingspositie van zorgaanbieders ten opzichte van de zorgverzekeraars verslechteren. Immers, zorgaanbieders zullen zich sneller ‘gedwongen’ voelen tot het aangaan van een contract.

Slotopmerking
De zorgen rond ondoelmatige niet-gecontracteerde zorg in de wijkverpleging en ggz zijn begrijpelijk, maar laten wij hopen dat het wetsvoorstel gebalanceerd in elkaar steekt en niet-gecontracteerde zorg over de gehele linie niet in het strafbankje  zet. De checks- and balances moeten volgens de minister meer in evenwicht komen, en het wetsvoorstel ziet niet op het beëindigen van niet-gecontracteerde zorg. Er zal aandacht uit blijven gaan naar het verbeteren van het contracteerproces. Dat biedt moed.
Het is belangrijk dat de keuze om wel of geen contract aan te gaan blijft bestaan, en dat de mogelijkheden in het wetsvoorstel enkel worden overwogen als laatste middel wanneer een deelsector aantoonbaar ondoelmatig zorg levert en andere instrumenten geen soelaas hebben geboden.


Spoedwetsvoorstel Wvggz en Wzd aangeboden aan Tweede Kamer
Op 11 mei 2020 is het spoedreparatiewetsvoorstel Wet verplichte ggz (Wvggz) en Wet zorg en dwang (Wzd) aan de Tweede Kamer aangeboden. In dit wetsvoorstel worden wijzigingen in de Wvggz en de Wzd met een breed draagvlak voorgesteld, waardoor het wetsvoorstel binnen een relatief kort tijdsbestek in procedure gebracht kon worden. De wijzigingen zien op het verbeteren van de uitvoerbaarheid van de wetten, door een aantal administratieve handelingen te vereenvoudigen of te schrappen. In het wetsvoorstel zijn een aantal concrete oplossingen van ketenpartijen opgenomen die breed worden gedragen. Het wetsvoorstel, bijbehorende stukken en de voortgang van de behandeling zijn hier te zien.
Deze zomer wordt een tweede, omvangrijker wetsvoorstel in consultatie gebracht dat gericht is op een verdere aanscherping van de uitvoerbaarheid van de Wvggz en de Wzd. Ten slotte worden de Wvggz en de Wzd voor het einde van 2021 geëvalueerd waarbij veel aandacht zal zijn voor de uitvoerbaarheid van de wetten. Uit deze evaluatie volgt dan ook of verdere aanpassing wenselijk is.


Vorige week dinsdag 12 mei heeft de eerste    webinar  plaatsgevonden over privacyvraagstukken rondom beeldbellen, waarbij we ook in deze tijd  op afstand waardevolle kennis en inzichten met elkaar hebben kunnen delen.
Wij kijken erop terug met een fijn gevoel!

De eerstvolgende webinar ‘BOUF TALKS: samenwerkingsovereenkomsten in de zorg’ vindt 9 juni plaats. Meld u hier aan.

Houd onze website in de gaten voor meer webinars!


BOUF boardroom issue
‘Kafkaëske toestanden’

Vanmorgen hoorde ik in een interview op de radio de term Kafkaëske toestanden gebruikt worden. Het ging over het probleem dat er aan de ene kant voldoende beschermende middelen voor zorgverleners beschikbaar zouden zijn, terwijl individuele zorgverleners daar in hun organisatie blijkbaar toch niet op kunnen rekenen (aldus een FNV bestuurder).
Het Kafkaëske zit er dan in dat het volgens alle procedures, regels en beschrijvingen klopt dat er voldoende beschermingsmiddelen zijn. In de praktijk is dat niet altijd zo. Het is blijkbaar echt zo dat medewerkers de spullen niet krijgen. We hebben hier te maken met twee tegenovergestelde ervaringen van waarheid en werkelijkheid. En zelfs Sven Kockelman is er niet in geslaagd om deze ervaring van cognitieve dissonantie op te heffen door de schuld ergens te beleggen. Niemand kan er precies de vinger opleggen waar het nu fout gaat.
Kafka beschreef in Het Proces de situatie van een burger die in een kille en ondoorgrondelijke bureaucratie ten onder gaat. Eén van de sterke punten van het boek is dat deze burger er nu juist van uitgaat dat het systeem redelijk en rechtvaardig is. Het tragische is dat hij uiteindelijk zwicht voor de voor hem ondoorgrondelijke regels, en rede, rechtvaardigheid en tot slot zijn eigen leven moet opgeven, met misschien tot het laatst de hoop dat rede en rechtvaardigheid toch op enig moment zullen zegevieren.
Is de zojuist beschreven situatie van de beschermende middelen een Kafakëske situatie? Is het zo dat er sprake is van een kille bureaucratie? Dat niet: iedereen loopt over van empathie en welwillendheid voor onze ‘helden in de zorg’.
Is de situatie ondoorgrondelijk? Dat lijkte me wel van toepassing. Niemand kan blijkbaar de spreekwoordelijke knop vinden waar met één druk alle kraantjes in alle organisaties wijd open kunnen worden gezet zodat de maskers en schorten door Nederland gaan stromen. Is het zoeken naar die ene knop onderdeel van het probleem? Nu het lijkt dat de instroom van middelen van voldoende kwaliteit gewaarborgd is, is het dan blijkbaar alleen een te complexe logistieke puzzel?

Of moeten we, met sommige zorgbestuurders, rekenen op het zelfsturende vermogen van de professionals op de werkvloer. Of moeten we rekenen op de ondernemende kracht van zo’n zorgbestuurder en het allemaal zelf gaan regelen? Blijft de minister dan overeind in de priemende kracht van Sven als hij moet antwoorden dat hij het ook niet weet, maar dat hij vertrouwt op de kracht van de zorgprofessionals en de zorgbestuurders om dit probleem op te lossen. Ik denk het niet.
Is het zo dat er vertrouwen is op de rede en de rationaliteit van het systeem? Er is in ieder geval discussie over de prioriteitstelling: ziekenhuizen eerst, en dan de verpleeghuizen (kort samengevat). Bij een volgende epidemie kunnen we die ervaring gebruiken en het OMT wellicht meer divers samenstellen. Dat zal het probleem echter niet oplossen: we blijven zitten met de stelling dat we 100% beslissingen moeten nemen met 50 % kennis. Met daarbij nog: het gaat niet alleen over kennis, het gaat misschien wel meer over politieke en ethische afwegingen.
Daarmee verlaten we Kafka, en komen veeleer in een wereld waarin er afwegingen worden gemaakt die gunstig uitvallen voor de ene groep en ongunstig voor de andere groep. Bestuurders die wellicht niet doortastend optreden omdat ze de urgentie van dit probleem onvoldoende onderkennen, en een ander organisatiebelang laten prevaleren. Zelfs in deze situatie kan ook dat een bestuurlijk goede afweging zijn geweest. We staan niet in haar of zijn schoenen.
De vraag is volgens mij veel meer hoe het komt dat sommige belangen onvoldoende gediend lijken te worden in de grote bestuurlijke afweging van alledag. Voor een bestuurder de uitdaging: hoor en zie ik alles goed en houd ik voldoende rekening met alle geluiden die van belang zijn. Voor de belangenbehartiger: moet ik andere registers vinden of andere coalities sluiten om mijn belang te dienen.

Heeft u behoefte aan een luisterend oor en/of bestuursadvies? Neemt u dan telefonisch contact op met onze senior counsel Boardroom & Governance René Benneker via
06 – 33762890. 

Expertise van BOUF

Met de expertise die wij in huis hebben bieden wij u graag enige duiding. Vooral nu in deze crisistijd. We hebben hiervoor het een pakket ontwikkeld, dat bestaat uit drie onderdelen:

1. Informeren (gratis)
De ontwikkelingen gaan snel en kunnen verschil van uur tot uur. Om er voor te zorgen dat uw organisatie op de hoogte blijft van de meest recent gestelde kaders zullen wij u hier op overzichtelijke wijze over informeren.
Dit zal gebeuren via onze social media kanalen. (LinkedinTwitter en Facebook)
Via info@bouflegal.nl kunt u zich aanmelden om updates per mail te ontvangen.

2. Telefonische helpdesk (gratis)
BOUF is elke werkdag tussen 10 – 12 uur telefonisch bereikbaar op
030 – 227 26 02.
Voor:
1. juridische vragen;
2. vragen van Raden van Bestuur/Raden van Toezicht
3. vragen inzake coronacrisis management.

3. Sectorspecifiek
Mocht u ondersteuning nodig hebben, wij staan voor u klaar:

1. Vervanging van uitgevallen medewerkers: juristen, beleidsmedewerkers, besturen en directies
2. Met PR en communicatie advies als gevolg van crisiswerkzaamheden.

Wilt u hierover meer weten neem vrijblijvend contact met ons op via info@bouflegal.nl.


 

‘De Dans’, 1910, Henri Matisse.

Persoonlijke noot D. Kikken:
In de canon van de kunst staat dit werk voor een omslagpunt. Een omslagpunt in het werk van Matisse zelf en voor de verdere ontwikkeling van de moderne schilderkunst. Symbolisch gezien bevinden wij ons ook op een keerpunt; een mogelijk veranderende samenleving.

Van Regels naar Mensen

Dit team van creatieve aanpakkers en bevlogen professionals pakt vraagstukken bij de kern beet.

Maak kennis met BOUF
Contact